Get Adobe Flash player

Maraton Hazırlığında Zihinsel Antremanın Önemi Üzerine II (*)(Bülent Karakaya)

Maraton hazırlığı, zihin ile vücudun eşgüdümünü geliştirecek, bu eşgüdüm seviyesini mükemmelleştirecek fiziki ve zihinsel eylemleri pekiştirme yönünde olmalıdır. “Zihin karar verir vücut onu takip eder”  sözü oldukça bilinen bir sözdür. Bu söz özünde zihin ile vücut arasında eşgüdümün seviyesinin üst düzeyde olması gerektiğini ifade eder. Sadece karar vererek maraton yarışlarında hedeflediğimiz performans ile koşabileceğimizi, yalnızca kararın vücudu bu hedefe götüreceğini sanmak bu sözü yeterince kavramamak anlamına gelir. Kararı almak önemlidir. Başarı bu kararı almaktan geçer, ancak ondan daha önemli olan alınan kararın arkasında durmak, bu kararın gereklerini yerine getirmek, vücudu maraton yarışına fiziki olarak da hazırlamak için çok çalışmaktır. Ya da tersinden düşünürsek, vücut eylemiyle zihni karar almaya yönlendirebilir. Bu takdirde sportif performansın yanlış değerlendirilerek vücut için mevcut sportif performansının dışında, gerçekçi olmayan hayali bir hedef yaratılma tehlikesi kendini gösterebilir. Böyle bir durumda maraton yarışlarında hayal kırıklıkları yaşamak kaçınılmazdır.

Hedeflenen maraton yarışına fiziki olarak hazırlanıp da zihinsel ve psikolojik hazırlığın ihmal edilmesi durumunda; yarış stresi, yarış korkusu yaşayan, hava şartlarını ve veya parkurun durumunu bahane eden bir ruhsal/zihinsel yapı baskın hale gelecektir. Böyle bir zihinsel/ruhsal yapıya sahip bir atlet, sinirli, telaşlı ve panik halinde hareket eden, yarışa odaklanamayan, takım arkadaşları ve diğer atletlerle gerginlik içinde olacak, yarışın başarıyla tamamlanmasında kuşkulu, olumsuz bir tavır sergileyecektir. Zihninde olumsuz düşünceler yerleşmiş olan böyle bir atlet başarısızlığı davet eder. Kendini tanımayan ve duygularını dengeli yönetemeyen bir atlet, sahip olduğu gerçek performans düzeyini sergilemekten uzaklaşacaktır. Yetersiz kendine güven ile kendini ispatlama, öne çıkma, kabul görme arzusu arasındaki çelişki düşük performansın temel nedenlerinden biridir.  Başarı da başarısızlık da tamamıyla atletin kendisiyle ilgilidir. Başarısızlığa kılıf hazırlama gayreti içine girmek zorluklar ve engeller karşısında teslimiyete yol açar.

 Zihinsel antrenman üzerinde uzun süre çalışılarak kazanılabilecek psikolojik bir beceri olarak kabul edilebilir. Bu becerinin zamanla pekiştirilmesi ile sportif performansın yükseltmesi sağlanabilir. Maraton hazırlığında antrenman bütünlüğü içinde zihinsel antrenmanın fiziksel antrenman ile birlikte yapılması asla hatırdan çıkarılmaması gerekmektedir. Zihinsel antrenmandan yeterli düzeyde randıman alabilmek, ancak zihinsel antrenman pratiğinde yetkinleşebilmek ile mümkün hale gelebilir. Bu yüzden zihinsel antrenman arada sırada başvurulacak bir uygulama olmayıp, tüm spor yaşamı boyunca alışkanlık haline getirilip sıklıkla gerçekleştirilmesi gereken bir uygulamadır.  Zihinsel antrenman sadece hedef maraton yarışına hazırlanma süreci için değil, genel antrenman dönemi boyunca ya da dinlenme dönemi boyunca veya sakatlık dönemi boyunca da uygulanması gereken bir metot olarak kabul edilmelidir. Zihinsel antrenman uygulamasında yetkinleştikçe özellikle fizyolojik ve zihinsel sağlık alanında sakatlığın iyileştirilmesinde, sakatlık riskin azaltılmasında veya sağlıklı durumun korunmasında da olumlu katkıları daha da belirgin hale gelecektir.

Bir önceki yazı ve yukarıda ki açıklamalar ışığında “Zihinsel Antrenman” konusuna daha yakından bakabiliriz.Dayanıklılık ve irade gücü isteyen maraton sporunu hayatının bir parçası olarak gören atletler, maraton hazırlıklarının büyük bir özveri, üst düzeyde bir özdisiplin gerektirdiğini bilirler.  Aslında özveri göstermek de özdisiplin’in bir parçasıdır. Özdisiplin hayattaki bütün kazanımlarımızı sağlayan güçtür. O olmadan çok basit hedeflerimizi bile başarmak imkansızdır. Süreç içinde özdisiplinin gelişmesiyle, tembellikten, boşvermişlikten boş hayaller besletmekten arınmış, eskisinden daha özgüvenli, daha inançlı bir yapı kazanılmış olacaktır. O görünmeyen gücüyle başlangıçta imkânsız görünen pek çok hedefi başarmayı mümkün kılar, engeller ve zorluklarla baş edebilme yollarını geliştirip, iradenin hedef doğrultusunda nasıl kullanılacağı becerisini kazandırır. Engellere, güçlüklere fizyolojik ve psikolojik acılar yaşanmasına rağmen maratonu başarı ile koşma azmini kamçılar. Özdisiplinin bir diğer yönü ise genel fiziki ve psikolojik dengemizi doğrudan etkileyen uzun süreli ya da aşırı yoğun duyguların dengede tutulması mücadelesinde oynadığı olumlu roldür. Değeri olan her şeyi başarmanın özdisiplin gerektiğini unutulmamalıdır. Ancak güçlü bir özdisiplin sayesindedir ki, özgüven ve bir hedefi başarma inancı çelikleşir.

Zihinsel antrenman hemen başarılabilecek bir şey olmayıp, belirli bir süreci gerektirmekte ve kendisini oluşturan pek çok unsursun içinde barındırmaktadır.  Başarılı bir maraton koşmanın temelindeki gücün özdisiplin olduğunu hatırdan çıkarmadan, zihinsel antrenmanın gerektirdiği safhalara aşağıda değinilmiştir.

Hedef Belirleme: Hedef eksiksiz ve net bir şekilde belirlenmelidir. Belirlenen hedef olumlu cümlelerle ifade edilmeli, olumsuz ve zorlayıcı ifadelerden kaçınılmalıdır. Başlangıçta maratonu sağlıklı bir şekilde tamamlamak hedefi yeterli olabilir. Daha sonraları sportif performans düzeyi ile paralel hedefler belirlenebilir. Hedef ulaşılabilir olmalı, gerçekçi temelden uzaklaşmamalıdır. Bu hedef özdisiplin göstererek üzerinde çalışılacak öneme sahip bir değeri içeren zemini oluşturur.

Örnek Alma:Örnek alınabilecek maratoncular, hedefe ulaştırabilecek rolmodeller oluşturması itibariyle oldukça önemli olabilir. Başarılı bir maraton koşabilme hedefine ulaşabilme inancını pekiştirebilmek için benzer hedeflere ulaşmış atletlerin olduğunu hatırdan çıkarmamak, onların başarı öykülerini, antrenman inceliklerini öğrenmek önemli bir hususu oluşturur.

Maraton için fizyolojik ve zihinsel antrenmanı içeren bilgi ve beceri:Maraton için belirlenen hedefe ulaşmak, bir plan/program gerektirir. Beslenme, dinlenme fiziki ve zihinsel antrenmanı içeren bu programın uygulanması aşamasında süreç içinde kazanılan bilgi ve beceriler özgüven ve başarılı olma inancını geliştirecektir.

Olumlu Telkin metodunu etkili şekilde kullanmayı geliştirme: Zihinsel antrenmanınen etkili unsurları arasında sayılabilir. Değerli bir şeyi elde etmek için harcanan emek, gösterilen gayretin sonucunu görmede atletin kendiyle yaptığı konuşma olarak tanımlanabilir. Hedeflenen maratonu başarı ile koşmak için kendisinin “daha iyisini yapabileceğini bildiğini”, “maratonu başarı ile tamamlayabileceğini bildiğini” sürekli olarak kendisine tekrarlaması, olumlu olarak kendi özgüvenini pekiştirecek içsel konuşmalar yapmasını içerir.

Duyguları dahil etmek: Başarılı maraton koşma hedefine ulaşmak için zihinsel antrenman içeriğine duyguları dahil etmenin bir yolunu bulmak önemli bir aşamayı geçmek demektir.  Maratonu arzuladığımız biçimde ve istenen bir sonuç ile koşma da, duyguların da hazırlık sürecine dahil olması, gerek antrenman aşamasında gerekse yarış safhasında içten içe yanan kor ateşinin giderek tutkulu bir ateş olarak yanmasını sağlayacak ve atlete güç verecektir.

Zihinsel antrenmanın en önemli unsursu olan Canlandırma (imgeleme) Gücünü Geliştirme konusu bir sonraki yazıda incelenecektir.

(*) Kürşat Aktepe,Rıchartd M.Suinn, Kenneth Ravizza, Shakti Gawain, Doç. Dr.Kemal Nuri Özerkan, yazılarından yararlanılmıştır.