Get Adobe Flash player

Maraton Hazırlığında Zihinsel Antremanın Önemi Üzerine (*)(Bülent Karakaya)

Maraton koşmaya karar vermek, oldukça zor bir sporu yapma iradesini göstermektir. Maraton yarışının kendisinin zor olması yanında asıl güçlüğü zor bir antrenman sürecini gerektirmesidir. Bu süreç; zorluklar karşısında yılmayan, engelleri birer birer aştığında daha da güçleneceğini bilen güçlü bir irade, başarının bu sürecin sonunda adım adım geleceğini özümsemiş bir sabır gerektirir.
Antrenman; fiziki gücün ve moral/motivasyon seviyesinin, fiziki ve psikolojik yüklenmelerle düzeltilmesi ve geliştirilmesi amaçlarına yönelik hazırlık sürecidir. Bir başka deyişle Antrenman; sportif performansın arttırılması sürecinde uygulanan önlemlerdir. Antrenman ile kuvvet, dayanıklılık, sürat ve beceri seviyesini arzu edilen seviyeye çıkarmak hedeflendiği kadar, yarışlarda uygulanacak strateji ve taktik anlayışının da geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Maraton antrenmanı ile; sportif performansın artırılması, niceliksel ve niteliksel olarak yarış ve antrenman bilgilerinin öğrenilmesinde çabukluk ve sportif başarı önünde karşılaşılan güçlüklerin ortadan kaldırılması hedeflenmektedir.
Maraton koşucusu önceden hedeflediği bir zamanı koşmak için değil, mevcut sportif performansını yansıtmak için koşmalıdır. Sonuç olarak koşulan maraton dereceleri de zaten o koşucunun performansının bir yansımasıdır. Yarışmanın temelinde kazanma arzusu yatar. Diğer spor dallarında olduğu gibi, maraton koşan sporcularda, yarışı rakiplerinin önünde tamamlamayı arzu ederler. Maraton koşan bir atlet istenen seviyede dayanıklılık ve hıza sahip olduğu kadar, kazanma azmi ve sarsılmaz bir iradeye de sahip olmalıdır. Yarış sonucunda elde edilen derece(zaman), mevcut sportif performansı göstermekteyse, sporcunun kendi sportif performansını çok iyi tanımlaması, kendisini fiziki ve moral/motivasyon olarak gerçekçi bir şekilde tahlil ederek doğru değerlendirmesi büyük önem arz etmektedir. İyi bir maraton koşucusu gerçekçi olmalıdır. Her maraton yarışı, kendi sportif performansını yanlış değerlendirerek performansının üstünde bir zaman hedefi gözeterek yarışı tamamlamaya çalışan koşucuların hayal kırıklığı örnekleri ile doludur.
Maraton antrenman sürecinde zaman zaman antrenman parçalarında elde edilen dereceleri/zaman yarış performansı sırasındaki dereceler ile karşılaştırarak yarış performansına şaşırdığımız olmuştur. Gerek fiziksel gerekse zihinsel, psikolojik olarak antrenman sürecinin sonucunda topyekun bir değişikliği yaşarız.
İyi bir maraton derecesini elde etmeyi arzulamak yanlış değildir. Yanlış olan o hedeflere ulaşmada doğru idman sürecini hak ettiği şekilde geçirmeden ve/veya sabırsızca başarıyı istemektir. Başarının sırrı; antrenmanı bir süreç olarak kabul ederek hedefe ve sportif performansa uygun hazırlık yapmak, sabır göstermek ve yarışı kendi potansiyel sportif performansına uygun olarak doğru bir yarış stratejisi ile koşabilmeyi bilmektir.
Hedef yarış için geçirilen antrenman süreci sonucunda elde edilen sportif performans düzeyi, bir sonucu ifade eder. Pek çok faktörün etkileşimi ile elde edilen bu sonuç, tek tek her girdi(faktör) den daha fazla bir şey olduğu gibi aynı zamanda bu sonuç kendisine etki eden her faktörü de etkileyerek yeniden yaratır dönüştürür. (Sportif performans düzeyi kendisini yaratan fiziki, zihinsel, psikolojik antrenman faktörlerinden farklıdır ve her birini yeniden yaratır.)

Bu yazıda, maraton hazırlığının önemli bir parçası olan zihinsel antrenman üzerinde durulmaya gayret edilecektir. Sportif performansın artırılması ve süreklilik kazanması sadece fiziki çalışmaların bir sonucu değildir. Zihinsel çalışmanın da bunda büyük bir payı bulunmaktadır. Zihinsel çalışma ile maraton koşucusunun kendi gücünün farkına varması, kendi özsaygı ve özgüveninin bilince çıkarılması amaçlanmaktadır
Maraton hazırlığında zihinsel antrenman ile; sporcunun yarış ile ilgili tüm olumsuz ve yabancı düşünceleri aklından atması amaçlanmaktadır. Özellikle olumsuz düşünceler ve hayatımıza giren olağan miktarın dışında stres kaynakları ya da olağan olmak ile birlikte yaşadığımız mevcut stres kaynağının olağan seviyenin üstünde bir şiddet göstermesi yarış performansını doğrudan olumsuz etkilemektedir (günlük hayatımızda karşılaştığımız duygusal sorunlar, ailevi sorunlar veya iş ilişkilerinden kaynaklanan sorunlar ya da ekonomik sorunlar gibi). Diğer bir deyişle zihinsel çalışma sporcunun kendine güvenmesini, kendini olumsuz düşüncelerden arındırmasını, kendi güç ve değerinin farkına varmasını sağlayan bir süreç olarak değerlendirilmelidir. Ancak bu sayede yarışa odaklanma, dikkati yarışa toplama mümkün olabilecektir.
Yarış kaygısı, yarış stresi, yarış öncesi gerginlik ve yüksek heyecan, tükenmişlik hissi, yarışı tamamlayamama endişesi gibi durumlar ile basa çıkma ve canlılık düzeyinin artırılması çalışmaları zihni çalışmasının unsurlarından bazılarını oluşturmaktadır. Eğer bir stres kaynağından meydana gelen gerilim bizi rahatsız edecek seviyelere ulaştıysa, bu gerilimi azaltacak başka uğraşlara yönelmek, kafamızı dağıtarak dikkatimizi başka alanlara kaydırmak stresle mücadelede ilk adım olabilir.
Maraton koşucusu, hem başarısının hem de başarısızlığının nedenlerini çevresel faktörlerde, ya da rakiplerinde değil kendisinde aramalıdır. Tüm dışsal faktörler başarı ya da başarısızlıkta biz izin verirsek önemli hale gelebilir. Yarış başlamadan önce hava şartlarının parkurun ve diğer şartların da iyi bir yarış performansına hizmet etmeye hazır olduğuna, mevcut şartların en iyi yarış performansı göstermek için gerekli şartlar olduğuna inanmak başarılı bir yarış performansı göstermenin ön koşuludur.
Zorluklardan yılmayan, sorunları çözerken kendisine fazladan stres yüklemeyen, maraton idmanlarını zevkli hale getirebilen, yaratıcı olan, olumlu düşünen ve olumlu hayaller kurmaktan çekinmeyen maraton koşucusu çevresine örnek olabilecek başarılı bir maraton koşucusu olma potansiyeli taşır. En iyi, en başarılı maraton koşucusu en dayanıklı, en hızlı olan değil, o yarışa en iyi, en doğru hazırlanandır. Yarışa en iyi hazırlanan, yarış performansını yarışa en iyi yansıtan atlettir. Yarışa en iyi hazırlık ise fiziki, zihinsel ve psikolojik safhaları olan bütünü içeren bir hazırlık süreci gerektirmektedir.
Konu tartışılmaya devam edilecektir.

* Kürşat AKTEPE , Rıchartd M.SUİNN, Kenneth Ravizza yazılarından yararlanılmıştır.